k�rotonomedya > trke > theoria
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Hollanda'da Yeni Sağın Yükselişi: Hoşgörüye Dayalı Ayrımcılık!

Tanıl Bora - Özgür Gökmen

Evet, Avrupa zerinde neo-faizmin ya da “ar-sacln” hayaleti dolayor. Yine, hl…[1] Fransa’da Le Pen getiimiz ay infial yaratan seimlerde %2’ye yakn oyunu kemikletirdi. talya ve Avusturya’da neo-faist ve yeni-saclar epeydir iktidar paylayorlar. Danimarka’da yabanc dman Halk Partisi 2001 seimlerinde 3. parti oldu ve hkmetin dardan destekisi olarak, yabanclara/gmenlere kar Avrupa Birlii apndaki en kat dzenlemelerin uygulamaya geirilmesini salyor. Sosyaldemokrasinin yurtlarndan Norve’te, kabul edilecek gmen saysn ylda bin kii ile snrlamay ve gelimekte olan lkelere yaplan yardmlar durdurmay hedefleyen sac-poplist lerleme Partisi 2. parti. Belika’da anti-semitist Vlaams Blok/Flaman Blou Flaman “bakenti” Antwerpen/Anvers’te en byk parti. svire’de, AB, BM ve refah devleti kart svire Halk Partisi, 1999’daki seimlerden ikinci parti olarak kt. Portekiz’de iddetli bir g kart olan Halk Parti, Nisan 2002’de kurulan sac koalisyonun orta. Hollanda’da da 15 Mays gn yaplan genel seimlerden sa galip karken; ivmesini gmenlerden duyulan huzursuzluu gndeme getirmekten alan Pim Fortuyn Listesi, %17.1 oy ve 150 yeli parlamentoda 26 sandalyeyle, liberalizm, hogr ve okkltrlln mill spor sayld bu lkede “sistem”e yerlemi oldu.

Bylece, Avrupa Birlii’nin siyas corafyasnda bir-iki yl ncesine dek hkm srmekte olan merkez-sol hkmetlerden geriye sadece Almanya’da Schrder’le ngiltere’de Blair’in (sosyal yan hayli trplenmi) sosyal-liberal ynetimleri, yansra Yunanistan’da Simitis, sve’te sosyaldemokrat aznlk hkmeti, Finlandiya’da sallantl bir “Gkkua koalisyonu” kald. Hazirandaki Fransz genel seimlerinde “yaral” sosyalistlerin kaybetmesi ve gelecek Eyll’de Almanya’da merkez solun iktidardan dmesi halinde, 15 AB hkmetinde ounluk merkez san eline gemi olacak. Ar sada konumlanan partilerin de iktidar partilerinin hemen enselerinde yer alacak olmas cabas.

Hollanda seimleri: Sac deiim

Seimin Hollanda’y saa srkledii aikr. Oylar byk ounlukla “deiim” istei dorultusunda kullanld. Ancak paradoksal bir biimde semenin “deiimin ncs” olarak grd, 43 sandalye ile sandktan en byk parti olarak kan Hristiyan Demokratlar (CDA). Yani, Hollanda’da yakn vakte kadar varlk nedeni tartma konusu, “srekliliin temsilcisi” olan parti![2] Seim sonularnn grkemli malubu, 1918‘den beri her iktidarn orta durumundaki Hristiyan Demokratlar’ 1994te hkmet dna itmi olan sosyal demokrat eilimli i Partisi (PvdA) oldu. i Partisi, byk ehirlerden sadece Amsterdam, Utrecht ve Leiden’dan birinci parti olarak kt. Bir de elbette kuzeyde, solun geleneksel kalesi Groningen ve evresindeki seim blgelerinden. Yine de, mesela bir niversite ehri olan Leiden’da, PvdA‘y %17 ile takip eden ikinci partinin Pim Fortuyn’n Listesi (LPF) olmas vaziyetin vahameti hakknda bir fikir verecektir. Sahip olduu 45 sandalyeden 22’sini kaybeden i Partisinin koalisyon ortaklar da benzer bir kaderi paylatlar. Serbest pazar taraftar, muhafazakar Liberaller (VVD) ile son koalisyonda bu iki partiyi birbirine balayan liberal sol eilimli Demokratlarn (D66) toplamda kaybettikleri sandalye says 22. Sandalye saysn (11) muhafaza eden YeilSol’un yansra, sandalye saysn neredeyse ikiye katlayan Sosyalistlerin (SP), CDA ve LPF’nin ardndan seimlerin 3. byk galibi olmas (9 sandalye), SP’nin Fortuyn tarafndan dillendirilen skntlar, elbette farkl zmler teklif ederek, seim programnda ele alm olmas dolaysyla, dikkate deer.

Yeni hkmete ynelik tartmalarda, seimin maluplar ile “solcular”, Hristiyan Demokratlar ile olas bir koalisyonda yer almayacaklarn ilan ettiler. Liberaller de kurulacak bir aznlk hkmetine belirli konularda dardan destek vererek Hristiyan Demokratlar ile Pim Fortuyn Listesi’ni ba baa brakmaya meyilliler.

LPF’nin galibiyeti ve PvdA’nn malubiyeti Hollanda’da daha nce grlmemi trden bir istisna. Sava sonrasnda kurulan yeni bir partinin mecliste elde edebildii sandalye says en fazla sekiz. Bugne dek yaanan en byk kayp CDA’nn 1994 seimlerinde 20 sandalye yitirmesi idi. [3]

Siyasetin snmlenmesi ve “menajer siyaseti”

Seimden yaklak bir hafta nce bir siyas suikasta kurban giden Pim Fortuyn‘n baarsnda, lmnn yaratt travmann ve yaratlan mitolojinin de pay aranyor; bu hareketin devamlln salayacak bir yeni lider adaynn yokluuna dikkat ekiliyor. Ancak bu, Fortuyn’n srkledii hareketin elde ettii baarnn nesnel temelini gzden karmamal. Bu baarnn balca sebeplerinden biri, Hollanda’da son iki koalisyon dneminde siyasetin snmlenmi olmas. Farkl pozisyonlara sahip gibi grnen sosyal demokratlar ile muhafazakarlar arasndaki farklar, her iki partinin teknokratik bir ynetim anlaynda birlemesiyle siliniverdi. Fortuyn‘un muhalefetindeki temel noktalardan biri buydu ve sadece i Partisi liderliindeki son iki hkmeti deil, son on iki yllk ynetimi hedef alyordu. Kriminalite ve g Fortuyn’n gndeminde en ok yer alan meseleleri tekil etmekle beraber ki bunu aada ele alacaz-, Fortuyn temelde, siyasetin snmlenmesinden, ynetimin asli meselelerde kamuoyu desteine mracaat etmeyen “menajer” nitelikli siyasetilerin eline gemi olmasndan doan genel honutsuzlua hitap ediyordu.

Menajeryal niteliklerinin halkn sorunlarna duyarsz kld hkmetler, kamu borlanmas ve enflasyon gibi, ikincisi zaten ok yaygn olduu iin kamu nezdinde byk bir sorun olarak grlmeyen, halk dorudan ilgilendirmeyen meseleler zerinde ar younlamlard. Bu younlama, hkmetleri, halk dolaysz bir biimde ilgilendiren ve salk, eitim ve kamu ulam olarak zetlenebilecek temel sosyal hizmetler konusundaki yaygn sorunlarla gerektii gibi ilgilenmekten alkoydu. (Demiryollarnn kr gzeten bir irkete dntrlmesi, Britanya’daki kadar olmasa da, Hollanda’da da ciddi skntlara ve honutsuzluklara yol at mesela.) Sa-sol ayrmyla pek alakas olmayan Danimarka’da Euro’nun, rlanda’da Nice Antlamasnn reddedilmesi, tartma ve danma mekanizmalarnn dland menajeryal hkmetlere kar duyulan ayn honutsuzluun iaretleri olarak yorumlanabilir.

Pim’in, konvansiyonel hkmetlerin zerine gitmedii genel honutsuzluk sebebi olan skntlar (hastane bekleme listeleri, kalabalk okullar, trafik, vs) haricinde de siyasal tabu olarak grlen meselelere dair dolaysz poplist retorii, seim dnemlerinde genellikle oy kullanmayan dk gelir grubuna mensup insanlar sandk bana tad. Bilhassa byk ehirlerde g nedeniyle nfusun ok younlat ve evrenin “deiik” bir grnm arz etmeye balad mahallelerde…

Pim hareketi ve Avrupa yeni sa

Pim Fortuyn hareketi, Avrupada sac ve rk partilerin son -be yldaki temel “kazanmlar” zerinde ykseldi: G ve kriminalite arasnda bir ba olduuna, yani Bat-dndan gelen gmenlerin gvenlii tehdit ettiine dair ikyetlerin, kayglarn, nyarglarn beslenmesi, bytlmesi… “Kriminalite”nin kendisi kadar, refah devletinin ypranmasnn dourduu sosyal gvenlik sorunlar ve atomizasyon, yabanclama gibi daha “derin meseleler” de, zaten Avrupa’da saplantl bir i gvenlik kaygs yaratm durumda. “11 Eyll” sonrasnda, bu kayg iyice byd. zellikle Bat-dndan gelen gmen topluluklar, dehetli senaryolarla fantastik boyutlara tanan “radikal slmc terr” tehdidinin ‘belirtileri’ ya da potansiyelleri olarak alglanmaya msait hale geldiler.

Politik gndemin her konusunun alarmist bir i gvenlik kaygyla igal edildii bu vasatta, Pim Fortuyn’un temel argmannn zeti, Glimmerveen’in eski, otantik rk Merkez Demokrat Partisi’nden dn ald “Hollanda dolu!” sloganyd. Snr ar hareketlilii kolaylatran Schengen Antlamas’n iptal etmeyi, Hollanda Anayasasnda ayrmcla kar konan gvenceyi snrlamay vaadediyordu.

Bu slogann Avrupa apndaki ifadesi: “Avrupa dolu!” slogandr. Avrupa sa, Avrupa Birlii fikrine, zellikle bu “yabanc” ve “yozlatrc” szntlara imkn verdii sulamasyla ykleniliyor; ve/veya, Avrupa Birlii’nin gmen akna kar bir tahkimat kalesi olarak biimlendirilmesi talebi ykseltiliyor. Bu talebin militan savunucularndan Britanya ynetimi, AB’nin bilhassa Gney kanadndaki yelerinin gmenlere kar tavrlarn sertletirmesi iin srekli uyarlarda bulunuyor. Avrupa apnda bir g politikas benimsenmesi ve takip edilmesi abalarnn ncln yapan Britanya, son dnemdeki klar ile spanya’nn muhafazakar babakan Aznar tarafndan da desteklendi. Britanya’nn Avrupa Bakan Peter Hainin bu konudaki grlerini dile getirmesinin ardndan Blair ile Aznar bu konudaki ilk grmelerini gerekletirdiler. (Bilindii gibi, AB’nin Trkiye’de en ok zerinde titredii konulardan biri, gmenlerin burada bloke edilmesi ve Bat’ya szdrlmamas iin tedbir alnmasdr.[4]

Bunun yannda, sosyal devletin gmenler, “asalaklar”, “serseriler” tarafndan istismar edildiini dnen “sessiz ounluu” mutlu eden klasik Yeni Sac vaadleri vard Pim’in: Salk ve eitim harcamalarn “verimli klmak”, engellilere tannan cmert avantajlar snrlamak… Kamyon ofr Leslie Gonggeyp New York Times’a nasl konumu: “Pim ar biri deildi. Bizi ar vergilerden kurtarmak ve gmenler iin deil, normal insanlar adna bir ey yapmak… ii snfn adna bir eyler yapmak istiyordu.”

Yeni-Yeni Sa ve Fortuyn’n zgnl

Fortuyn’n politik sylemi ve stili, Avrupa’da “ar san” yeni izgisini anlamak bakmndan reticidir.

nce una dikkat ekelim: Fransada Le Pen, Avusturya’da Haider, Almanyada Republikaner/Cumhuriyetiler veya DVU (Deutsche Volksunion/Alman Mill Halk Birlii), onlarn yannda daha kk figrler olarak Belika Flamanlarnn faizan sa partisi Vlaams Blok‘un lideri De Winter, 2. Dnya Sava ncesi faizm ve nasyonal sosyalizm akmyla ideolojik ve/veya kiisel balara sahipler. Le Pen, Tixier-Vignancourt; De Winter, Ijzerbedevaart’n Flaman nazileri dolaymyla. Modern usulleri kullansalar ve yeni zamanlarn artlarna uygun bir zeminde hareket etseler de, bir yanlaryla, “eski moda” rklkla ve “klasik” faizmle/nazizmle balar var. Bu nedenle, seim baarlarndan sonra Avrupa sol ve sol-liberal kamuoyunda olaanst tepkiyle karlanarak u veya bu biimde geriletildiler. Buna karlk Berlusconi ya da Fortuyn gibi ’yeni-Yeni-Saclar anti-faist kamuoyunda o kadar infial yaratmyorlar. Oysa onlar, rk veya kltrel ayrmc sacln daha modern, canl bir damarn temsil ediyorlar. (Hatta birok durumda u da sylenebilir: ‘Eski’ neofaizm de ancak onlarn at bu yeni damara girebildii oranda baar kazanyor.[5])

te, Pim Fortuyn, bu yeni, modern Yeni Sa izginin belki de en yeni ve en modern rneiydi. Hollanda’da zaten varolmayan bir faist/nazi geleneiyle balants mevcut olmad gibi, faizmin ideolojik mirasyla bir sempati ilikisi bulunmuyordu. Antisemit deildi Ortadou ilerinde srail’e ak destek veriyordu. Bunun tesinde, herhangi bir muhafazakr “gelenek”le duygusal alverii yoktu. O, “kk, ‘normal’ insanlarn” da gnln okamakla birlikte, esasen “baarya” deer veren gen, ehirli, orta snfa hitap ediyordu. “Baar kltrnn”, hayatn keyfini karmay iyi bilen, asalaklarn (lzumsuz vergiler ya da hayat ve “manzaray” bozma yoluyla) “kaliteli insanlarn” buna mani olmasna bozuk atanlarn sesiydi.

Eski bir Marksist ve sosyoloji profesr, Elsevier dergisinde ke yazar, ak seik ecinsel olan Pim Fortuyn, getiimiz sene muhafazakr orta snf partisi Leefbaar Nederland’n (Yaanabilir Hollanda) bana getirilmiti. Mslman gmenleri horlayan, g kart bir demeci zerine buradan ihra edildi. (Benzeri demeleri devam etti. “Fasl ocuklar hibir zaman bir Fasldan bir ey almazlar. Bizden hrszlk yapmak ise mbah, hele benden iki kere mbah, Hristiyan kpeinin biri olmakla kalmyorum, [ecinsel olarak T.B./.G.] domuz yavrusundan bile deersizim nk. Hukuk olarak kabul ettirebileyim, bu lkeye hibir slmc giremeyecek artk.”) Bunun zerine ubat’ta kendi ‘yerini at: Lijst Pim Fortuyn/Pim Fortuyn’n Listesi. Marttaki yerel seimde, etnik eitliliin en fazla olduu Rotterdam ehrinde oylarn %35’ini alarak dikkat ekti.

Fortuyn Avrupa’daki dier sa-poplist partilerin liderleriyle kyaslanmayacak kadar mutedil bir izgiye sahipti. En iddetli muarzlar dahi onu faist olarak tanmlamyor; rk demekte tereddt ediyordu. Her frsatta vurgulad ecinselliine, ayrmclk ithamlarn savuturmak iin de mracaat ediyordu: “Bizzat ecinsel kimliim nedeniyle ayrmcla maruz kalrken, ben nasl ayrmc olabilirim?”

Fortuyn, tipik sa-poplist bir performansla ortaya kt: Orta snf kalabalklarn zmn rahatszlklarn, “ortalkta” dile dklmeyen reaksiyonlarn arszca telaffuz ederek, souk nevale resm siyasetilerin arasnda parlad. Kimi yorumcular, “Berlusconi gibi medya tutkunu, Le Pen gibi atlgan, Haider gibi ’parti izgisini takmayan, Vlaams Blok’un nderi Filip de Winter gibi burjuva” diyordu onun iin. [6] Btn Yeni Saclardan ya da neofaistlerden daha “esnekti”; liberal deerlerle ar saa has motifleri gnlne gre harmanlyordu. Agresif neoliberalizm, oulculuk/okkltrllk lfz, ilericilik/modernlik imgesi, mill deerler muhabbeti vs’den oluan karm, sac Euro-Mix’i, onun kadar iyi alkalayan kimse yoktu.

Gmenler bels ve hogr kltr

Almanya’da neonaziler ve Yeni Sa, gmenler konusunda aka rk, dmanca bir tutuma sahipler. Baka bir rnek olarak Britanya’da, Bat-dndan gelen, zellikle Mslman gmenlerin kendilerini yaltmasna kar resm bir tepki var; yerel seimlerde nemli ilerleme kaydeden ar sac Britanya Ulusal Partisi ise, gmenlerin asimilasyonunu, onlar ngiliz yurtseveri olarak davranmasn talep edecek raddeye gtryor!

Pim Fortuyn’n gmen meselesinin zerine var, baka trlyd. O, Hollandann liberal siyasal kltrnn vnc olan hogry, bir dlama ltne dntrd: Mslman gmenlere kar ayrmcln, onlarn kadnlara -ve ecinsellere- ayrmc davranan, gerici, Hollanda‘nn eitliki kltryle uzlaamayacak, ksacas hogrye yeteneksiz bir kltrden gelmeleri ile gerekelendirdi. (Getiimiz sonbahar, Fas cemaatinin nde gelen imamlarndan birisi, ecinselliin haram olduuna dair -Milli Gr’n de destekledii- fetvasyla Fortuyn’a ahne bir servis yapmt. Sonradan szlerinden dnmek zorunda kaldlar.) Bu geri kltrlerden gelenlerin, mecburi dil dersleriyle, kadnlara ve ecinsellere ayrmc davranan slami fundamentalizme ynelik zel kanunlarla kontrol altna alnmasn ngryordu, Fortuyn. Bu sylem, kendilerini mahallelerinde “yabanc” hissetmeye balayan insanlarn gnlne greydi (Amsterdam’da doan erkek ocuklara bugnlerde verilen en yaygn isim, Muhammed. Eskiden Jan’d).

ok az siyaseti (ounlukla YeilSol ve SP’den) bu konularda aka Fortuyn’a kar kt. ou kendi gndemlerinin Fortuyn tarafndan ele geirildiini hissetti.[7] 16 milyon nfuslu Flaman lkesinin 2 milyon sakini Hollanda kkenli deil, bunlarn da 800 bini Mslman. Fortuyn Listesi’nin ykseliini salayan g kart siyaset, kesif bir yabanc dmanlna evrilmeyecek olsa bile, yerleik dzen partilerini gl biimde etkilemekte. LPF’nin de yer alaca herhangi bir hkmetin gmenlerle ilgili politikalar sertletirmesi, “entegre olmayan” mevcut gmenler hususunda ciddi tedbirler almas kanlmaz grlyor. Nitekim g artlar halihazrda gitgide arlatrlmakta. En son rnek, anavatandan getirilecek e iin 3000 euro depozit istenmesi. 600 saatlik dil dersi gmenlere zorunlu tutuluyor. Bat-dndan gelenler, artan adi iddet vakalarna sebep olarak gsterilebilecek gnah keileri. Byk ehirlerde salk, eitim, kanun ve dzen konusundaki tm skntlarn kkeninde “geri” slami kltre mensup gmenlerin,yatt varsaym da, kolayca reva buluyor.

Fortuyn’a gre taviz verilebilecek son nokta: Asla yeni gmen kabul edilmemesi kouluyla, mevcut gmenlerin Hollanda toplumuna entegrasyonunun salanmas. Nitekim Fortuynun lmnden sonra partisine ksa bir sre vekleten liderlik eden Joao Varela da, geri kltrnden syrlp Hollandaya uyum salama iradesini gstermi “baarl gmen”i simgeliyor. Ailesi eski Portekiz smrgesi Cape Verde’den gm 27 yandaki bu siyah ii ocuu, niversite mezunu, tenis ampiyonu, i hayatnda baarl biri. “Gmenleri zendirmek istiyorum ama ayn zamanda onlardan beklentilerim de var. Hollanda gibi bir frsatlar lkesinde kendi hayatlar iin bir ey yapmallar,” diyor. ’Efendi ol, al abala, bir ie yara, Hollanda’da barnmay hak et, diye zetlenebilecek bir “oulculuk” ekli… Fortuyn Listesi’nin, kendini “iyi/dzgn gmen” profiliyle zdeletiren gmenlerden azmsanmayacak oranda oy olmasn da salyor stelik. Rotterdam gibi ikinci dnya sava sonrasndan beri ii partisinin birinci parti olduu ok-etnili, ok-kltrl bir ehirde LFP’nin ilk parti km olmas dikkat ekici. Trkler’in de dahil olduu birok gmenin, gvenlik kaygsyla (“gmen kriminalitesinden” duyulan kaygdan te, “gmen kriminalitesi” temasn ileyen partiye oy vererek kendilerinin “kriminal” olmadn gsterme kaygsyla!) Pim’e oy vermi olmas da…

Leiden Gmen nisiyatifinden Harry Wetterink, Fortuyn‘n bu sylemiyle, Hollandallar’n, “biz hogrl, iyi bir milletiz, kt olan ne varsa dardan geliyor” diye zetlenebilecek z-imgelerine oynadn sylemi. Bunun yannda, fiilen “bana dokunmayan ylan bin yaasn” dsturuyla, bakalarna ilikin sarslmaz bir umursamazlkla ileyen liberal hogr kltrne de iyi uyuyor.

Hogrye dayal ayrmclk

Pim Fortuyn’n hogr kltr temelindeki ayrmcl, zgn bir stratejik ’ustal yanstmakla ve Hollanda’nn siyasal kltrnn bir rn olmakla beraber, tekil bir rnekten ibaret saylmamal. “tekine gsterilen ‘sayg’ ve ‘hogrnn’, ‘hogren’ ve ‘sayg duyan’ hkmran znenin ayrcalkl ve stn konumunu… evrensel bir konuma yerletirerek idame ettirmesi” [8] , kresellemeye hkim olan neoliberalizmin yapsal bir karakter zellii.

Neoliberal hogr syleminin, kltrel grececiliin, “politik doruculuun”, “farkl kltrlerin” deerlerini tartma d brakmasnn, ar saa at harika bir frsat var: Hogr ve grececilik syleminin “farkllklar” zerine rtt bu rt, sa poplistlerin “kltrel farklar” bir tabu krc edsyla demesine zemin hazrlyor. Farkl kltrler, kimlikler/aidiyetler arasnda bir ortak mzakere-ve-atma zemininin tanmlanmad, “kltrleri” yatay kesen politik hatlarn izilmedii, bunun yerini “farkllklara tahammln” tuttuu zannedilen- yerde, “tahammlle/hogryle” rlen duvarlar ykselebiliyor. Bu geisizlik koullarnda birileri kp, gmenlerin kltrnn ve slmn “geriliklerini” konu ettiinde, zellikle 11 Eyll sonras artlarda, “politik dorucunun has” olarak grnebiliyorlar. Buradan da rahatlkla, hogrl ve demokratik yaama kltrne uygun olmayan “beer tabiatlar” kefeden, onlar kollektif kimlikleriyle damgalayan bir ayrmclk serpilebiliyor. Liberal deerler, otoriterliin emredici kurallarna dnyor.

17 Mays 2002’de Radikal gazetesinin “Yorum” sayfasnda yaymlanan yaznn geniletilmi biimidir. Birikim 158 (2002), 10–15.


  1. Tanl Bora, “Avrupa zerinde neo-faizm hayaleti”, Birikim 66 (1994), 29–47.

  2. “Dnm Noktas”, NRC Handelsblad, 16 Mays 2002.

  3. Cees Banning, “Hollandal Semenler Saa Kayd”, NRC Handelsblad, 16 Mays 2002.

  4. Pek az insann ilgilendii bu vahim insanlk sorununa dikkat eken bir yaz iin bkz.: Y. Blent Peker, “‘Kaak gmenler’, ‘yasad insanlar’: Yeni kleci dnya dzeninde Trkiye”, Birikim 154 (2002), 48–55.

  5. Tanl Bora, “Faizmin halleri”, Birikim 133 (2000), 21–34, zellikle 28.

  6. Udo Van Lengen, “Shooting Star”, Jungle World, 8 Mays 2002.

  7. Folkert Jensma [NRC Handelsblad baredaktr], “Radikal Bir Hollandalnn Avrupa’ya Mesaj”, New York Times, 14 Mays 2002.

  8. Meyda Yeenolu, “Kreselleen dnyada okkltrclk ve konukseverlik”, Toplum ve Bilim 92 (2002), 120–137.

 
  arama     rss-feed    bize yazn    harita metot    ENGLISH